Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

Điều 1 của Thông tư 49/2021/TT-BCT xác định rõ phạm vi áp dụng của văn bản này, tập trung vào việc giải thích và hướng dẫn thi hành các quy định liên quan đến “các biện pháp hạn chế cạnh tranh” được nêu trong Luật Cạnh tranh năm 2018. Điều này có nghĩa là Thông tư này không phải là một luật mới hoàn toàn, mà là một văn bản hướng dẫn chi tiết, làm rõ những điểm còn mơ hồ hoặc cần thiết phải có quy định cụ thể hơn để có thể áp dụng một cách hiệu quả vào thực tiễn. “Biện pháp hạn chế cạnh tranh” là một khái niệm rộng, bao gồm nhiều hành vi khác nhau mà doanh nghiệp có thể thực hiện, có khả năng làm giảm hoặc gây tác động tiêu cực đến sự cạnh tranh trên thị trường. Thông tư này sẽ đi sâu vào từng loại biện pháp, phân tích bản chất, hậu quả và cách thức nhận diện, từ đó giúp cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về phạm vi điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh.

Việc quy định rõ phạm vi điều chỉnh là bước đi quan trọng để đảm bảo tính hiệu lực và tính áp dụng của văn bản. Nó giúp xác định rõ đối tượng áp dụng (doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, cơ quan nhà nước có liên quan) và các loại hành vi cụ thể nào sẽ được điều chỉnh. Điều này cũng giúp tránh sự chồng chéo hoặc bỏ sót với các quy định pháp luật khác, ví dụ như các quy định về chống bán phá giá, chống trợ cấp, hoặc các quy định riêng của từng ngành, từng lĩnh vực.

Điều 2. Đối tượng áp dụng

Điều 2 xác định rõ các chủ thể pháp lý mà Thông tư này có hiệu lực thi hành. Cụ thể, đối tượng áp dụng bao gồm:

• Doanh nghiệp: Đây là nhóm đối tượng chính. Thông tư áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, hợp danh, và các hình thức doanh nghiệp khác theo quy định của pháp luật. Doanh nghiệp hoạt động trong mọi lĩnh vực, ngành nghề đều phải tuân thủ các quy định về cạnh tranh. Điều này nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng trong hoạt động kinh doanh, không phân biệt hình thức sở hữu hay quy mô. Pháp luật cạnh tranh hướng đến việc tạo ra sân chơi công bằng cho tất cả các chủ thể tham gia thị trường. Sự nghiêm khắc trong việc áp dụng quy định đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh thị trường, là cần thiết để ngăn chặn sự lạm dụng quyền lực kinh tế và bảo vệ các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như người tiêu dùng.

• Hiệp hội ngành nghề: Hiệp hội ngành nghề, dù không trực tiếp kinh doanh, nhưng có vai trò quan trọng trong việc định hình hoạt động của các thành viên. Các quy tắc, khuyến nghị hoặc hành vi tập thể do hiệp hội ngành nghề đưa ra có thể ảnh hưởng lớn đến cạnh tranh. Do đó, Thông tư này cũng áp dụng cho các hiệp hội ngành nghề để ngăn chặn các hành vi tập thể có thể dẫn đến hạn chế cạnh tranh, ví dụ như ấn định giá, phân chia thị trường hoặc hạn chế số lượng nhà cung cấp.

• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan: Điều này bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xã hội, và các cá nhân có liên quan đến các hoạt động có thể gây hạn chế cạnh tranh. Ví dụ, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hoặc có hành vi can thiệp vào thị trường có thể gây ảnh hưởng đến cạnh tranh cũng có thể thuộc đối tượng điều chỉnh của Thông tư này nếu hành vi của họ vi phạm nguyên tắc cạnh tranh. Sự bao quát này thể hiện tinh thần toàn diện của pháp luật cạnh tranh, không chỉ giới hạn ở các hành vi của doanh nghiệp mà còn mở rộng ra các yếu tố có thể tác động từ bên ngoài.

Việc xác định rõ đối tượng áp dụng giúp Thông tư có tính khả thi cao, đảm bảo rằng các quy định sẽ được phổ biến và thực thi một cách chính xác, không để lại kẽ hở pháp lý nào có thể bị lợi dụng.

Điều 3. Giải thích từ ngữ

Điều 3 là một điều khoản thiết yếu, cung cấp định nghĩa cho các thuật ngữ chuyên ngành được sử dụng trong Thông tư. Việc giải thích rõ ràng các thuật ngữ giúp loại bỏ sự mơ hồ, đảm bảo sự hiểu biết thống nhất và đồng nhất trong việc áp dụng pháp luật giữa các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp và các bên liên quan khác. Các thuật ngữ được giải thích có thể bao gồm:

• Vị thế thống lĩnh thị trường: Định nghĩa này sẽ làm rõ các tiêu chí để xác định một doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh thị trường hay không, bao gồm cả các chỉ số về thị phần, khả năng gây ảnh hưởng đến điều kiện giao dịch, hoặc các yếu tố khác. Việc xác định rõ vị thế thống lĩnh là cơ sở để áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn đối với các hành vi của doanh nghiệp này.

• Doanh nghiệp độc quyền: Giải thích rõ khái niệm doanh nghiệp độc quyền, có thể là doanh nghiệp duy nhất trên thị trường hoặc một nhóm doanh nghiệp có khả năng kiểm soát phần lớn thị trường mà không có đối thủ cạnh tranh đáng kể.

• Thị trường liên quan: Định nghĩa này bao gồm cả thị trường sản phẩm và thị trường địa lý. Việc xác định thị trường liên quan một cách chính xác là cực kỳ quan trọng để đánh giá đúng mức độ cạnh tranh và ảnh hưởng của các biện pháp hạn chế cạnh tranh.

• Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh: Đây là một thuật ngữ cốt lõi, cần được giải thích chi tiết để bao gồm các hình thức thỏa thuận bằng văn bản hoặc bằng lời nói, có thể là ngầm định hoặc công khai, giữa các doanh nghiệp nhằm mục đích hạn chế cạnh tranh.

• Hành vi tập trung kinh tế: Giải thích các hình thức tập trung kinh tế như sáp nhập, hợp nhất, mua lại, hoặc các hình thức khác có khả năng làm thay đổi cấu trúc thị trường và ảnh hưởng đến cạnh tranh.

• Lạm dụng vị thế thống lĩnh: Định nghĩa này sẽ làm rõ các hành vi cụ thể mà một doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh thị trường có thể thực hiện để gây hại cho cạnh tranh, ví dụ như áp đặt giá bất hợp lý, phân biệt đối xử, hoặc hạn chế quyền tiếp cận thị trường của các đối thủ cạnh tranh.

• Kiểm soát hoặc ép buộc doanh nghiệp khác: Giải thích hành vi mà một doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh sử dụng quyền lực của mình để yêu cầu hoặc buộc các doanh nghiệp khác thực hiện hoặc không thực hiện các hành vi nhất định.

Việc có một bộ thuật ngữ được định nghĩa rõ ràng và nhất quán là nền tảng cho việc áp dụng pháp luật một cách hiệu quả và công bằng. Nó giúp các doanh nghiệp hiểu rõ giới hạn pháp lý của mình, tránh được những hành vi vô tình vi phạm pháp luật.

Điều 4. Các loại thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm

Điều 4 là một trong những điều khoản trung tâm của Thông tư, liệt kê và giải thích chi tiết các loại thỏa thuận giữa các doanh nghiệp, dù có hoặc không có hợp đồng bằng văn bản, có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh và do đó bị cấm. Các loại thỏa thuận này thể hiện sự cấu kết giữa các doanh nghiệp để thay vì cạnh tranh trên thị trường, họ lại tìm cách hạn chế cạnh tranh với nhau.

• Ấn định giá, phân chia thị trường, ngăn chặn hoặc làm giảm sự phát triển của cạnh tranh: Đây là các hình thức “bắt tay” trực tiếp giữa các đối thủ cạnh tranh nhằm thao túng thị trường.

  • Ấn định giá: Các doanh nghiệp thỏa thuận với nhau về mức giá mua, giá bán, hoặc các yếu tố cấu thành giá khác. Mục đích là để giữ giá ở mức cao hơn so với mức giá cạnh tranh tự nhiên, làm tổn hại đến người tiêu dùng. Điều này có thể bao gồm việc thỏa thuận về giá tối thiểu, giá tối đa, hoặc áp dụng các mức chiết khấu, phụ phí giống nhau.
  • Phân chia thị trường: Các doanh nghiệp thỏa thuận phân chia thị trường theo lãnh thổ (ai bán ở khu vực nào), theo loại khách hàng (ai phục vụ khách hàng nào), hoặc theo dòng sản phẩm (ai sản xuất/cung cấp sản phẩm nào). Mục đích là để mỗi doanh nghiệp có một “sân chơi” riêng, tránh cạnh tranh trực tiếp với nhau. Điều này làm giảm sự lựa chọn cho người tiêu dùng và ngăn chặn sự đổi mới.
  • Ngăn chặn hoặc làm giảm sự phát triển của cạnh tranh: Đây là một cụm từ bao quát, có thể bao gồm nhiều hành vi khác như thỏa thuận hạn chế sản xuất (giảm sản lượng để giữ giá), thỏa thuận hạn chế áp dụng công nghệ mới, hoặc thỏa thuận hạn chế việc gia nhập thị trường của các đối thủ tiềm năng.

• Thỏa thuận trong lĩnh vực mua chung, bán chung: Các thỏa thuận này có thể xảy ra khi nhiều doanh nghiệp cùng tham gia vào hoạt động mua sắm nguyên vật liệu chung hoặc bán hàng chung. Mặc dù có thể có lợi ích về kinh tế nhờ quy mô, nhưng nếu không được kiểm soát, chúng có thể dẫn đến việc ấn định giá mua hoặc giá bán, hoặc hạn chế sự lựa chọn của nhà cung cấp/khách hàng.

• Thỏa thuận về việc ký hợp đồng: Điều này đề cập đến các thỏa thuận giữa các doanh nghiệp về cách thức ký kết hợp đồng với bên thứ ba. Ví dụ, thỏa thuận về các điều khoản hợp đồng tiêu chuẩn, hoặc thỏa thuận về việc không ký hợp đồng với một nhà cung cấp/khách hàng cụ thể nào đó.

• Thỏa thuận hạn chế hoặc kiểm soát hoạt động kinh doanh khác: Bao gồm các thỏa thuận mà doanh nghiệp ký kết với nhau để hạn chế hoặc kiểm soát các hoạt động kinh doanh không trực tiếp liên quan đến sản phẩm hoặc dịch vụ mà họ cung cấp cho nhau, nhưng có thể ảnh hưởng đến cạnh tranh trên thị trường.

Điều quan trọng là các thỏa thuận này bị cấm bất kể chúng có gây ra hậu quả thực tế trên thị trường hay không. Luật pháp tập trung vào ý định và khả năng gây tác động tiêu cực đến cạnh tranh.

Điều 5. Các trường hợp thỏa thuận hạn chế cạnh tranh được loại trừ

Điều 5 quy định về các trường hợp ngoại lệ, nơi mà một số loại thỏa thuận có thể được chấp nhận, ngay cả khi chúng có khả năng gây hạn chế cạnh tranh, nếu chúng đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt và mang lại lợi ích cho nền kinh tế. Đây là sự cân bằng giữa việc bảo vệ cạnh tranh và thúc đẩy hiệu quả kinh tế.

• Thỏa thuận nhằm mục đích hợp tác giữa các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa: Các thỏa thuận này có thể giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa tập hợp nguồn lực, chia sẻ rủi ro, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn hơn. Tuy nhiên, sự hợp tác này phải được kiểm soát để không trở thành công cụ để các doanh nghiệp nhỏ và vừa cấu kết với nhau theo cách gây hại cho thị trường.

• Thỏa thuận để ứng phó với các biến động của thị trường: Trong bối cảnh thị trường biến động, ví dụ như khủng hoảng kinh tế, thiên tai, dịch bệnh, các doanh nghiệp có thể cần hợp tác để ứng phó, đảm bảo nguồn cung, hoặc duy trì hoạt động kinh doanh. Các thỏa thuận này có thể được miễn trừ nếu chúng là cần thiết và có thời hạn.

• Thỏa thuận để nâng cao năng lực cạnh tranh: Các thỏa thuận nhằm mục đích nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế hoặc trong nước, ví dụ như đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm, hoặc mở rộng thị trường.

• Thỏa thuận để đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ: Việc hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển, áp dụng công nghệ mới, hoặc cải tiến quy trình sản xuất có thể mang lại lợi ích chung cho người tiêu dùng và nền kinh tế.

• Thỏa thuận nhằm mục đích thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ: Các thỏa thuận liên quan đến việc sử dụng, chuyển giao hoặc cấp phép quyền sở hữu trí tuệ có thể được miễn trừ nếu chúng không gây ra tác động tiêu cực đáng kể đến cạnh tranh.

• Thỏa thuận nhằm mục đích hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường hoặc sức khỏe cộng đồng: Các thỏa thuận nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe con người, hoặc thúc đẩy các hoạt động bền vững có thể được xem xét miễn trừ.

Để được miễn trừ, các thỏa thuận này phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Tạo ra lợi ích kinh tế: Thỏa thuận phải mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng, chẳng hạn như tăng năng suất, cải thiện chất lượng, thúc đẩy đổi mới, hoặc mang lại lợi ích cho người tiêu dùng.

• Thiết yếu để đạt được các lợi ích đó: Các hạn chế cạnh tranh phát sinh từ thỏa thuận phải là cần thiết và không thể tránh khỏi để đạt được các lợi ích kinh tế đã nêu.

• Không loại trừ cạnh tranh: Thỏa thuận không được loại trừ hoàn toàn cạnh tranh trên thị trường liên quan. Các doanh nghiệp vẫn phải có khả năng cạnh tranh với nhau.

• Không gây bất lợi cho người tiêu dùng: Thỏa thuận không được gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào cho người tiêu dùng.

Quy trình xin miễn trừ này đòi hỏi sự chứng minh rõ ràng từ phía doanh nghiệp về việc thỏa thuận của họ đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên.

Điều 6. Các hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường bị cấm

Điều 6 tập trung vào các hành vi mà một doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh thị trường không được phép thực hiện, vì chúng có thể bóp méo cạnh tranh và gây tổn hại đến các đối thủ cạnh tranh nhỏ hơn hoặc người tiêu dùng. Vị thế thống lĩnh thị trường không tự bản thân nó là bất hợp pháp, nhưng việc lạm dụng vị thế đó là hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh.

• Áp đặt giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý: Doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh có thể lợi dụng sức mạnh thị trường của mình để đặt ra mức giá cao hơn mức giá cạnh tranh hoặc ép buộc nhà cung cấp bán với giá thấp hơn giá thành. Điều này bao gồm cả việc áp dụng các chính sách giá phức tạp, khó hiểu nhằm mục đích khai thác người tiêu dùng.

• Phân phối, cung cấp hàng hóa, dịch vụ để ép buộc các doanh nghiệp khác: Doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh có thể sử dụng việc phân phối hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ như một công cụ để gây áp lực lên các đối thủ cạnh tranh. Ví dụ, hạn chế nguồn cung, trì hoãn việc giao hàng, hoặc áp đặt các điều kiện bất lợi trong hợp đồng.

• Ngăn cản, đình chỉ hoặc làm gián đoạn hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp khác: Doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh có thể thực hiện các hành vi nhằm mục đích loại bỏ các đối thủ cạnh tranh ra khỏi thị trường, ví dụ như kiện tụng với mục đích gây tốn kém, đưa ra các thông tin sai lệch về đối thủ, hoặc sử dụng các biện pháp hành chính để cản trở hoạt động của họ.

• Ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia hoặc mở rộng khả năng cạnh tranh trên thị trường: Hành vi này có thể bao gồm việc kiểm soát các yếu tố đầu vào thiết yếu, áp đặt các rào cản gia nhập thị trường cao, hoặc sử dụng các biện pháp khác để ngăn cản các doanh nghiệp mới hoặc các doanh nghiệp đang phát triển.

• Ngăn cản các doanh nghiệp khác thực hiện hoạt động thương mại: Doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh có thể hạn chế quyền tự do kinh doanh của các doanh nghiệp khác, ví dụ như ép buộc họ không được giao dịch với một số đối tác nhất định, hoặc hạn chế các kênh phân phối mà họ có thể sử dụng.

• Chèn ép trong hoạt động cung cấp hoặc bán hàng hóa, dịch vụ: Điều này đề cập đến các hành vi mà doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh sử dụng sức mạnh thị trường của mình để gây bất lợi cho các đối tác kinh doanh, ví dụ như áp đặt các điều khoản hợp đồng bất lợi, hoặc yêu cầu các khoản phí không hợp lý.

Việc xác định một doanh nghiệp có vị thế thống lĩnh thị trường hay không thường dựa trên các yếu tố như thị phần, khả năng gây ảnh hưởng đến điều kiện giao dịch, và sự tồn tại của các đối thủ cạnh tranh.

Điều 7. Lạm dụng vị thế độc quyền

Điều 7 quy định về các hành vi bị cấm đối với doanh nghiệp độc quyền. Doanh nghiệp độc quyền, tức là doanh nghiệp là người duy nhất cung cấp một loại hàng hóa hoặc dịch vụ trên thị trường, có khả năng gây ảnh hưởng rất lớn đến thị trường và người tiêu dùng. Do đó, pháp luật áp đặt các quy định nghiêm ngặt để ngăn chặn sự lạm dụng vị thế này.

• Lạm dụng vị thế độc quyền để đặt giá hoặc ấn định các điều kiện giao dịch bất lợi: Doanh nghiệp độc quyền có thể lợi dụng việc không có đối thủ cạnh tranh để đặt ra mức giá cao ngất ngưởng hoặc áp đặt các điều khoản giao dịch không công bằng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

• Ép buộc các doanh nghiệp khác thực hiện hành vi trái với ý muốn của họ: Doanh nghiệp độc quyền có thể sử dụng quyền lực của mình để ép buộc các doanh nghiệp khác, ví dụ như các nhà cung cấp hoặc các đối tác kinh doanh, phải tuân theo những yêu cầu nhất định mà không có cơ sở hợp lý.

• Cản trở các doanh nghiệp khác tham gia hoặc mở rộng khả năng cạnh tranh trên thị trường: Tương tự như hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh, doanh nghiệp độc quyền cũng có thể thực hiện các biện pháp để ngăn chặn sự xuất hiện của các đối thủ cạnh tranh tiềm năng.

• Ngăn cản doanh nghiệp khác thực hiện hoạt động thương mại: Doanh nghiệp độc quyền có thể hạn chế quyền tự do kinh doanh của các doanh nghiệp khác, ví dụ như ép buộc họ chỉ được giao dịch với mình hoặc không được giao dịch với các đối tác khác.

Sự khác biệt chính giữa lạm dụng vị thế thống lĩnh và lạm dụng vị thế độc quyền nằm ở mức độ tập trung quyền lực trên thị trường. Vị thế độc quyền là trường hợp cực đoan của vị thế thống lĩnh.

Điều 8. Các loại tập trung kinh tế bị cấm

Điều 8 quy định về các hình thức tập trung kinh tế giữa các doanh nghiệp mà bị cấm do có khả năng gây tác động tiêu cực đáng kể đến cạnh tranh trên thị trường Việt Nam. Tập trung kinh tế là quá trình các doanh nghiệp hợp nhất, sáp nhập hoặc mua lại lẫn nhau, dẫn đến việc giảm số lượng các chủ thể kinh doanh độc lập trên thị trường.

• Tập trung kinh tế giữa các doanh nghiệp thuộc cùng một cấp không được cấp giấy phép: Điều này có thể hiểu là các doanh nghiệp hoạt động trong cùng một lĩnh vực, cạnh tranh trực tiếp với nhau, mà việc tập trung kinh tế giữa họ sẽ làm giảm đáng kể sự cạnh tranh.

• Tập trung kinh tế giữa các doanh nghiệp có quy mô lớn: Luật pháp thường có quy định ngưỡng về doanh thu, tài sản hoặc quy mô giao dịch để xác định các trường hợp tập trung kinh tế cần phải xin phép. Các giao dịch vượt quá ngưỡng này sẽ được xem xét kỹ lưỡng hơn.

• Tập trung kinh tế có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh đáng kể trên thị trường: Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Bất kỳ hình thức tập trung kinh tế nào, bất kể quy mô của các doanh nghiệp tham gia, nếu có khả năng làm giảm hoặc loại trừ cạnh tranh, đều có thể bị cấm. Việc đánh giá này dựa trên phân tích thị trường, thị phần của các doanh nghiệp tham gia, và các yếu tố khác.

Các hình thức tập trung kinh tế bị cấm bao gồm:

• Sáp nhập doanh nghiệp: Hai hoặc nhiều doanh nghiệp hợp nhất thành một doanh nghiệp duy nhất.

• Hợp nhất doanh nghiệp: Các doanh nghiệp hợp nhất và thành lập một doanh nghiệp mới.

• Mua lại doanh nghiệp khác: Một doanh nghiệp mua lại phần lớn hoặc toàn bộ vốn điều lệ, tài sản của doanh nghiệp khác.

• Liên doanh: Các doanh nghiệp thành lập một pháp nhân mới dựa trên sự đóng góp về vốn hoặc tài sản.

Việc cấm các hình thức tập trung kinh tế này nhằm mục đích ngăn chặn sự hình thành các tập đoàn kinh tế quá lớn, có khả năng thao túng thị trường và gây tổn hại cho cạnh tranh công bằng.

Điều 9. Các trường hợp tập trung kinh tế được miễn trừ

Điều 9 quy định về các trường hợp ngoại lệ, nơi mà tập trung kinh tế có thể được chấp nhận, ngay cả khi nó có khả năng gây hạn chế cạnh tranh, nếu nó mang lại lợi ích cho nền kinh tế và xã hội.

• Tập trung kinh tế giữa các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Nếu các doanh nghiệp này không có khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn hơn và việc tập trung kinh tế giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh.

• Tập trung kinh tế trong trường hợp phá sản hoặc giải thể: Nếu một doanh nghiệp đang trong tình trạng phá sản hoặc giải thể, việc mua lại hoặc sáp nhập có thể là giải pháp để cứu vãn hoạt động kinh doanh, bảo toàn tài sản và việc làm.

• Tập trung kinh tế nhằm mục đích ứng phó với khủng hoảng kinh tế, thiên tai, dịch bệnh: Tương tự như thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, tập trung kinh tế cũng có thể được xem xét miễn trừ trong các trường hợp khẩn cấp để đảm bảo ổn định thị trường.

• Tập trung kinh tế để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia: Việc hợp nhất hoặc mua lại có thể giúp các doanh nghiệp Việt Nam mạnh hơn, có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế, đặc biệt là trong các ngành chiến lược.

• Tập trung kinh tế nhằm mục đích phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo: Nếu việc tập trung kinh tế thúc đẩy đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, áp dụng công nghệ mới, hoặc tạo ra các sản phẩm, dịch vụ đột phá.

Để được miễn trừ, tập trung kinh tế phải đáp ứng các điều kiện tương tự như thỏa thuận hạn chế cạnh tranh: tạo ra lợi ích kinh tế, cần thiết để đạt được lợi ích đó, không loại trừ cạnh tranh, và không gây bất lợi cho người tiêu dùng. Quy trình này đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng của cơ quan quản lý nhà nước.

Điều 10. Hiệu lực thi hành

Điều 10 là điều khoản kết thúc, quy định về thời điểm Thông tư này có hiệu lực. Thông thường, các văn bản pháp luật sẽ có hiệu lực sau một khoảng thời gian nhất định kể từ ngày ký ban hành hoặc ngày đăng Công báo, để các đối tượng chịu sự điều chỉnh có thời gian chuẩn bị và thích ứng.

Thông tư 49/2021/TT-BCT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2022.

Việc quy định rõ ngày hiệu lực giúp các doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt được thời điểm áp dụng, tránh những nhầm lẫn hoặc tranh chấp có thể phát sinh. Nó cũng đánh dấu một bước tiến mới trong việc hoàn thiện khung pháp lý về cạnh tranh tại Việt Nam, thể hiện sự nỗ lực của Chính phủ trong việc xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và công bằng.